Bimaristan (fars. بيمارستان) sözü qədim fars dilindən gələrək Azərbaycan dilində "xəstəxana" mənasını verir. Lakin sadəcə "xəstəxana" demək, bimaristanın tarixi və mədəni əhəmiyyətini tam əks etdirmir. Çünki bimaristanlar orta əsr İslam dünyasında müasir xəstəxanaların əsas prototipləri olub, sadəcə tibbi müalicə mərkəzlərindən daha çox, kompleks tibbi-sosial müəssisələr idilər.
Orta əsrlərdə inşa edilən bimaristanlar, müasir xəstəxanalardan fərqli olaraq, yalnız tibbi yardım göstərməklə kifayətlənmirdi. Burada xəstələrə yemək, geyim və sığınacaq təmin olunur, həmçinin dini və mənəvi dəstək verilirdi. Bəzi bimaristanlarda kitabxanalar, mədrəsələr və hətta apteklər də mövcud idi. Yəni, onlar həm müalicə, həm də sosial reabilitasiya mərkəzi rolunu oynayırdılar.
Bimaristanların tikintisinə və fəaliyyətinə dövlət tərəfindən böyük diqqət yetirilirdi. M.F.Axundzadənin də qeyd etdiyi kimi, dövlət bu müəssisələrin hər yerdə olması üçün səy göstərirdi. Bu da bimaristanların cəmiyyətdə tutduğu mühüm yerin və insanların sağlamlığına verilən əhəmiyyətin göstəricisi idi. Bimaristanlar sadəcə tibbi müəssisələr deyil, həm də orta əsr İslam mədəniyyətinin və elmünün parlaq nümunələrindən biri kimi tarixdə öz izini qoymuşdur.
Beləliklə, bimaristan sözü yalnız "xəstəxana" kimi tərcümə edilməməli, orta əsr İslam dünyasında tibb, elm və sosial xidmətlərin inteqrasiyasını əks etdirən bir konsepsiya kimi dəyərləndirilməlidir. Onlar müasir xəstəxana sisteminin formalaşmasında mühüm rol oynamış, zəngin tarixi və mədəni irsə malikdirlər.