izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bilkülliyyə (ərəb mənşəli) zərfi olub, köhnə Azərbaycan dilində geniş istifadə olunmuşdur. Müasir dilə yaxın mənası “tamamilə”, “büsbütün”, “bütünlüklə”, “mütləq”, “hərtərəfli” kimi ifadələrlə ifadə oluna bilər. Bu söz, hər hansı bir hadisənin, vəziyyətin və ya prosesin tam şəkildə, heç bir istisnasız şəkildə baş verməsini, tamamlanmasını və ya əhatə etməsini bildirir.

Misal olaraq verilən şeir parçasında “iş bilkülliyyə pozular” ifadəsi işin tamamilə, büsbütün pozulacağını, heç bir hissəsinin qalmayacağını, bərpa oluna bilməyəcək dərəcədə dağılacağını ifadə edir. Beləliklə, “bilkülliyyə” sadəcə “tamamilə” sözünün sinonimi deyil, daha güclü və tam mənada bir dağılma, məhv olma, geri dönməz bir halın ifadəsini ehtiva edir.

Lüğətlərdə “bilkülliyyə”nin yalnız “tamamilə” mənası verilsə də, əslində onun kontekstdən asılı olaraq “tam olaraq”, “mütləq”, “şərtsiz” kimi mənaları da ehtiva etməsi mümkündür. Məsələn, “bilkülliyyə razılaşdı” desək, bu, hər hansı bir şübhənin olmadan, tamamilə və qəti şəkildə razılığa gəlmək mənasını verir. Ona görə də, “bilkülliyyə” sözü, zəngin leksik məzmunu ilə diqqəti cəlb edən, köhnə Azərbaycan dilinin maraqlı və ifadəli sözlərindən biridir.

Müasir Azərbaycan dilində “bilkülliyyə” sözü nadir hallarda işlənsə də, onun mənasını və ifadə gücünü bilmək, dilin zənginliyinə və tarixinə olan marağımızın artmasına kömək edir. Ədəbi mətnləri daha dəqiq anlamaq və tarixi kontekstdə qiymətləndirmək üçün belə sözləri öyrənmək vacibdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz