izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bilaməmaniət (zərf, köhnəlmiş): Bu söz, köhnə Azərbaycan dilində işlənən bir zərfi təmsil edir və "maneəsiz", "əngəlsiz", "asanlıqla", "sərbəst şəkildə", "heç bir çətinlik çəkmədən" mənalarını verir. Sözün kökü olan "məmaniət" sözü "maneə" mənasını daşıdığı üçün "bilaməmaniət" əslində "maneəsiz" deməkdir. Lakin, sadəcə "maneəsiz" olmaqdan da bir qədər əhatəlidir, çünki həm fiziki, həm də metafiziki maneələrin olmamasını ifadə edə bilər. Bir-birinin evinə gedib-gəlməkdə heç bir qadağa, qoyulan əngəl, sosial maneə və s. olmadığını vurğulayır.

Daha geniş baxış bu sözün təkcə fiziki maneələrin olmamasını deyil, həm də sosial, siyasi, ictimai və ya hər hansı digər növ maneələrin mövcud olmamasını ifadə etdiyini göstərir. Məsələn, iki qəbilə arasında əsrlərdən bəri davam edən düşmənçiliyin sona çatması və aralarında sülhün qurulmasından sonra, onların bir-birlərinin ərazisinə "bilaməmaniət" girib-çıxmaları mümkün ola bilər. Bu, sadəcə yol maneəsinin olmaması deyil, həm də siyasi və sosial maneələrin aradan qaldırıldığını göstərir.

Sözün maraqlı tərəfi, istifadə edilmə tezliyinin az olmasına baxmayaraq, zəngin məna yükü daşımasıdır. "Bilaməmaniət" sözü, cümləyə şəffaf bir rahatlıq, sərbəstlik və əngəlsiz hərəkət imkanının olduğu bir atmosfer qatır. Köhnəlmiş olsa da, bu sözün müasir dilə qatıla biləcəyi bir zənginlik ehtiva etdiyi açıqdır. Müasir Azərbaycan dilində istifadəsində yenidən canlandırılması, dilin ifadə imkanlarının artırılmasına töhfə verə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz