izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bifaidə sözü farsca "bi" (bəzi mənbələrə görə "bi-" prefiksinin mənası "qeyri-" və ya "əksi"dir) və ərəbcə "faidə" (fayda, mənfəət, qazanc) sözlərindən əmələ gəlmiş bir termindir. Əslində, "bi" prefiksinin mənası mütləq olaraq "qeyri-" deyil, kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalar verə bilir. Bu səbəbdən "bifaidə"nin mənasını təkcə "faydasız" kimi tərcümə etmək doğru olmaz.

Lüğətlərdə əsasən "faydasız", "mənasız", "bihudə" kimi təriflərlə rast gəlinir. Ancaq Füzuli misalında olduğu kimi, "bifaidə" sözü daha çox bir görünüşdə faydasız görünən, lakin əslində gizli bir məna, fayda və ya dəyər daşıyan bir şey üçün istifadə oluna bilər. Bu, ironik bir istifadədir; sanki səthi baxışda faydasız görünən bir şeyin, daha dərinə nüfuz etdikdə əsl dəyərinin ortaya çıxmasına işarə edir.

Füzuli'nin misalında "Bihudə deyil bu karxanə; Bifaidə gərdişi-zəmanə" sözləri, ilk baxışda faydasız görünən bir karxananın (ehtimal ki, dövrün siyasi və sosial həyatının bir simvolu) əslində zamanın gərginliyinin, çətinliklərinin öhdəsindən gəlməkdə gizli bir faydası olduğunu ifadə edir. Yəni, görünən faydasızlığın arxasında daha dərin və əhəmiyyətli bir məna gizlənir.

Beləliklə, "bifaidə" sözünün təfsiri yalnız "faydasız" mənası ilə məhdudlaşmamalıdır. Kontekstə görə, "görünən faydasızlıq", "gizli məna", "ironik faydasızlıq" kimi müxtəlif mənaları ehtiva edə bilər. Sözün bu çoxşaxəli mənası onu ədəbi əsərlərdə daha maraqlı və təsirli edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz