izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bidəmaq sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan, əsasən şifahi nitqdə işlənən bir termindir. Lüğətlərdə sadəcə "baxmaq" kimi izah olunsa da, mənası bundan xeyli dərin və çoxşaxəlidir.

Sadəcə "baxmaq" demək deyil, "bidəmaq" fikirli, diqqətli, hətta şübhəli bir baxışı ifadə edir. Gözlərin bir nöqtəyə zillənməsi, nəyisə araşdırmaq, tədqiq etmək məqsədiylə diqqətlə baxmaq kimi mənaları da özündə ehtiva edir. Bu baxış sərt, qətiyyətli, hətta təhdidkar ola bilər. Qeyd olunan misalda olduğu kimi, qapını "bidəmaq" çəkmək sözün təhdidkar, sərt mənasını daha açıq şəkildə göstərir.

Q.Zakirin misalında olduğu kimi, "bidəmaq" sözü həm fiziki, həm də metaforik mənada işlənə bilər. Fiziki mənada bir obyektə, adama diqqətlə baxmaq, metaforik mənada isə bir hadisəyə, vəziyyətə şübhə ilə yanaşmaq, onu təhlil etmək deməkdir. Bu baxımdan, sözün mənası kontekstə asılı olaraq dəyişə bilər.

Ümumiyyətlə, "bidəmaq" sözü sadə bir "baxmaq" əvəzinə daha çox duyğu və əhval-ruhiyyəni əks etdirən, zəngin semantik yük daşıyan bir sözdür. Onun işlənmə sahəsi əsasən şifahi nitq olsa da, ədəbi əsərlərdə də özünəməxsus rəngarənglik qatar.

Beləliklə, "bidəmaq" sözü sadəcə bir leksik vahid deyil, Azərbaycan dilinin ifadə vasitələrinin zənginliyini və ifadə imkanlarının genişliyini göstərən bir nümunədir. Onun mənasını tam dərk etmək üçün istifadə olunduğu kontekstin nəzərə alınması zəruridir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz