izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bideh ( [fars. ] köhn.) - Köhnə fars mənşəli bir söz olub, tarixi mənbələrdə əsasən vergi mənasında işlənir. Lakin sadəcə "vergi" demək kifayət deyil. Bideh, müasir dövrdəki vergi anlayışından bir qədər fərqli bir kontekstdə istifadə olunmuş, daha geniş, bəzən də mücərrəd bir yükümlülüyü ifadə edən bir termin idi. Bu yükümlülük sadəcə maliyyə məsələsi ilə məhdudlaşmır, həm də hökmdara və ya hakim qüvvəyə bağlılıq, itaətkarlıq və xidmət kimi daha geniş mənaları da ehtiva edirdi.

Fərhadın misalında olduğu kimi, bideh əhalinin dövlətə verdiyi məcburi ödənişin, əldə etdiklərinin bir hissəsinin dövlət xəzinəsinə ayrılmasını göstərir. Ancaq bu yalnız pul şəklində ödəniş deyil, həm də əmək, əşya və ya xidmət şəklində də ola bilərdi. Bideh sisteminin tətbiqi zamanı vergilərin toplanması üsulları, ölçüləri və vergiləndirilən məhsulların növləri müxtəlif amillərdən, o cümlədən hökmdarın siyasətindən, iqtisadi vəziyyətdən asılı olaraq dəyişə bilərdi. Beləliklə, bideh anlayışı sadəcə bir vergi deyil, tarixi bir sosial-iqtisadi münasibətin bir göstəricisi sayıla bilər.

Bideh sözünün köhnəlməsi və müasir Azərbaycan dilində az istifadə olunması onun tarixi kontekstlə sıx bağlı olduğunu göstərir. Lakin bu sözün tarixi mənbələrini araşdırmaq, o dövrün iqtisadi və sosial həyatını daha yaxşı başa düşmək üçün çox faydalıdır. Fars dilinin zəngin leksikası və tarixi təsiri Azərbaycan dilinə bir çox terminləri, o cümlədən "bideh" kimi sözləri miras qoymuşdur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz