Bəlakeş sözü ərəb dilindən olan "bəla" (müsibət, fəlakət) və fars dilindən olan "-keş" (çəkən, daşıyan) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Beləliklə, sözün əsl mənası "bəla çəkən", "müsibətə düçar olmuş", "fəlakət içində olan" deməkdir. Lüğətlərdə sadəcə olaraq "bəla çəkən" kimi izah edilməsinə baxmayaraq, sözün kontekstdən asılı olaraq bir neçə nüansı da ola bilər.
Füzuli şeirindəki istifadəsi bu nüansları daha aydın göstərir. "Ey bəlakeş!" ifadəsi sadəcə olaraq bəla içində olan birinə ünvanlanmaqdan daha çox, həmin şəxsə vəziyyətinin ağırlığını xatırlatmaq, ya da ona məsləhət vermək məqsədilə işlənə bilər. Yəni, şair öz sözlərində bir növ "Ay bədbəxt, ay əzabkeş!" mənasını da nəzərdə tuta bilərdi. Bu kontekstdə "bəlakeş" daha çox şəxsin həm fiziki, həm də ruhi əzablarını ifadə edən bir təsvir kimi çıxış edir.
Sözün istifadəsindəki emosional yüklə bərabər, o, eyni zamanda insanın həyatındakı çətinliklərə, sınaqlara və mübarizəyə də işarə edir. "Bəlakeş" sadəcə bir adjektiv deyil, həm də həyatın ağrılı həqiqətlərinə və onlarla qarşılaşmağa hazırlıqlı olmağın simvoludur. Bu səbəbdən, sözün mənasını yalnız "bəla çəkən" kimi izah etmək, onun poetik və emosional təsirini tam əks etdirmir.
Qısacası, "bəlakeş" sözü, sadə mənasının xaricində, dərin bir məna və çoxcəhətli təsvir qüvvəsinə malikdir və ədəbiyyatda onun təsirli istifadəsinin səbəblərindən biri də budur.