izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bədahət (ər. بداهة - bədaha) sözü ərəb mənşəli olub, əsasən iki əsas mənada işlənir. Birinci mənası, köhnə istifadədə daha çox rast gəlinən, aşkarlıq, aydınlıq, əyanilik deməkdir. Bu mənada bədahət, bir şeyin dəlilə və sübuta ehtiyacı olmadan öz-özlüyündə açıq-aydın, dəqiq və qəti olduğunu ifadə edir. Hər hansı bir iddianın ya da həqiqətin aydınlığı, şübhəyə yer verməyən təbiəti bədahət kimi ifadə oluna bilər. Məsələn, günəşin şərqdən doğması kimi bir həqiqət bədahətən aydındır.

İkinci, daha çox müasir istifadədə olan mənası isə birdən-birə, fikirləşmədən, ani olaraq söylənilən söz və ya hərəkət deməkdir. Bu mənada bədahət, düşünmədən, hazırlıqsız, improvizasiya yolu ilə edilən ifadəni, sözü, hərəkəti ifadə edir. Bədahətən söylənilən sözlər həm uğurlu, həm də uğursuz ola bilər; bəzən təəccübləndirici dərəcədə səlis və uyğun olur, bəzən isə fikirsiz və düşünülməmiş ola bilər. Bədahət, həmçinin yaradıcılıq və səlis nitq qabiliyyətinin təzahürü kimi də dəyərləndirilə bilər. Mükəmməl bədahətli insan, ani vəziyyətlərdə tez və düzgün reaksiya vermə qabiliyyətinə malikdir. Bu qabiliyyət, xüsusən də şeir yazmaq, improvizasiya etmək və mübahisə aparmaq kimi sahələrdə çox əhəmiyyətlidir.

Qısacası, bədahət sözü iki müxtəlif, lakin bir-birinə bağlı məna daşıyır: bir tərəfdən, aydınlıq və əyaniliyi, digər tərəfdən isə ani, düşünülməmiş ifadə və hərəkəti təsvir edir. Hər iki mənada da bədahət özünəməxsus bir sürət, tezlik və ani təsiri ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz