Bazis (yun. βάσις - əsas, təməl) termini, ictimai-iqtisadi formasiyanın əsasını təşkil edən istehsal vasitələri və istehsal münasibətlərinin məcmusunu bildirir. Bu, sadəcə bir "üstqurumun real əsası" deyil, daha geniş bir anlayışdır. Bazis, cəmiyyətin maddi həyatının təməlini, yəni iqtisadi sisteminin quruluşunu və işləmə mexanizmini əhatə edir.
Daha dəqiq desək, bazisə istehsal qüvvələri (əmək vasitələri, əmək predmetləri və insanın özünün əmək qabiliyyəti) və istehsal münasibətləri (maliklik, mülkiyyət, paylama üsulları, əmək bölgüsü kimi iqtisadi əlaqələr) daxildir. Bu iki element bir-biri ilə sıx bağlıdır və bir-birini şərtləndirir. Məsələn, müəyyən istehsal qüvvələri səviyyəsi müəyyən istehsal münasibətlərini tələb edir, eyni zamanda mövcud istehsal münasibətləri istehsal qüvvələrinin inkişafına təsir göstərir.
Bazisin mahiyyətini anlamaq üçün tarixi materializmin prinsiplərindən istifadə olunur. Bu yanaşmaya görə, cəmiyyətin inkişafını əsasən maddi istehsalın inkişafı müəyyən edir. Bazisdəki dəyişikliklər (məsələn, texnoloji inkişaf, yeni istehsal üsullarının tətbiqi) üstquruma (siyasi, hüquqi, ideoloji sistemlərə) təsir göstərərək onun dəyişməsinə səbəb olur. Bəzən bazisdəki dəyişikliklər üstqurumda olan köhnəlmiş qurumlarla ziddiyyət yaradır ki, bu da sosial-siyasi dəyişikliklərə (inqilablara) gətirib çıxara bilər.
Maraqlı bir məqam odur ki, "bazis" termini marksizmin əsas anlayışlarından biridir və ictimai-iqtisadi formasiyaların təsnifatı üçün istifadə olunur. Fərqli tarixi dövrlərdə müxtəlif bazislər mövcud olmuşdur: qulçuluq, feodalizm, kapitalizm və s. Hər bir bazis özünəməxsus istehsal qüvvələri və istehsal münasibətləri ilə səciyyələnir və bu da həmin cəmiyyətin bütün aspektlərinə öz təsirini göstərir.