Bazirganbaşı sözü, köhnəlmiş bir söz olaraq, tarixi ticarət həyatına işıq tutan maraqlı bir termindir. Sözün düz mənası "tacirbaşı" olsa da, sadəcə bir tacirlər qrupunun rəhbəri kimi təsəvvür etmək kifayət deyil. Bazirganbaşı, o dövrün iqtisadi və sosial quruluşunda əhəmiyyətli bir yerə malik olan, təkcə ticarət əməliyyatlarını idarə etməklə kifayətlənməyən, həm də özünün güclü sosial və siyasi təsirinə malik bir şəxs idi.
Köhnə Azərbaycan şəhərlərində və qəsəbələrində bazirganbaşının rolu, müasir ticarət palatalarının və ya ticarət birliklərinin sədrlərinin roluna bənzəyirdi. Lakin, o dövrün məhdud qanunvericiliyi və iqtisadi qeyri-müəyyənliyi nəzərə alındıqda, bazirganbaşının səlahiyyətləri daha geniş və bəzən qeyri-rəsmi idi. O, həm tacirlərin mənafelərini qoruyurdu, həm də hökumət ilə onların arasında vasitəçi rolunu oynayırdı. Vergilərin toplanması, ticarət yollarının təhlükəsizliyi, xarici ticarət əlaqələrinin qurulması kimi məsələlərdə sözü keçən şəxs məhz bazirganbaşı idi.
Bazirganbaşının mövqeyi onun şəxsi var-dövlətinə, nüfuzuna və siyasi əlaqələrinə bağlı idi. Bəzi hallarda, bazirganbaşının gücü yerli hakimiyyətlə müqayisə edilə bilərdi. Bu şəxslər, sadəcə tacirlərin rəhbəri deyil, həm də öz şəhər və ya bölgələrinin iqtisadi inkişafına yönələn əsas simalardan idilər. Onların fəaliyyəti, tarixi mənbələr vasitəsilə araşdırıldıqda, o dövrün ticarət həyatının, sosial strukturlarının və siyasi münasibətlərinin daha dərindən anlaşılmasına kömək edir.
Beləliklə, "Bazirganbaşı" sözü, sadə bir termin olmaqdan kənara çıxaraq, tarixin dərinliklərindən gələn, o dövrün mürəkkəb sosial-iqtisadi quruluşunu əks etdirən və maraqlı tədqiqat mövzusu olan bir anlayışdır.