Banda (ital. banda) sözü Azərbaycan dilində əsasən cinayətkarların, qatillərin bir araya gələrək təşkil etdikləri, ümumi məqsəd və maraqları ətrafında birləşmiş silahlı dəstə, qrup və ya birliyi ifadə edir. Lüğətlərdəki qısa izah, bandanın mahiyyətini tam əhatə etmir.
Banda, sadəcə cinayətkarların bir araya gəlməsi deyil, daha çox quruluşlu, müəyyən daxili qaydaları və iyerarxiyası olan bir təşkilatdır. Üzvləri arasında güclü bağlılıq və qarşılıqlı etimad olur, çünki onlar birgə hədəflərə çatmaq, birgə rislər götürmək və birgə məsuliyyət daşımaq üçün birləşirlər. Bandaların fəaliyyətləri geniş diapazonda dəyişir: oğurluq, soyğunçuluq, qarət, qətllər, narkotik ticarəti, qanunsuz silah alveri və s. Bu fəaliyyətlər həm də siyasi məqsədlər üçün istifadə oluna bilər.
Tarix boyu müxtəlif dövrlərdə və coğrafiyalarda fərqli növ bandalar mövcud olub. Bəziləri çox qısamüddətli, bəziləri isə uzun illər mövcud olmuş və geniş əraziyə nəzarət etmişdir. Bandaların tərkibi, təşkilatlanma üsulları və fəaliyyət metodları regiondan regiona, dövrün sosial-iqtisadi və siyasi şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Həmçinin, "qanuni oğru" adlanan mifik liderlərə sahib ola bilər və ya qəddar qaydalarla idarə oluna bilər.
Bəzi hallarda, “banda” termini daha geniş mənada, sadəcə bir araya toplaşmış, eyni məqsədi güdən, lakin mütəşəkkil cinayətkar təşkilat kimi qurulmamış insan qrupunu da ifadə edə bilər. Lakin əsas mənada, “banda” sözü hər zaman mənfi konnotasiya daşıyır və cinayətkar fəaliyyətlərlə əlaqələndirilir.