Diabaz Mənası: Yun. diabas – parçalanan. Diabaz, qaranlıq rəngli, orta dənəli, bazalt tərkibli intruziv magmatik süxurdur. Adından da göründüyü kimi, fiziki xüsusiyyətlərinə görə parçalanmaya meyllidi...

Dızıxmaq Mənası: "Qaçmaq" mənasını əks etdirən tez feili mövcud olub. Tez sözündən bezmək və bezikmək qəlibi üzrə tezikmək əmələ gəlib, o da dızıxmaq şəklinə düşüb. Söz, sürətli hərəkəti, qaçmağı ifad...

DışarıMənası: "Dışarı" sözü, əsasən, bir yerin, məkanın iç hissəsinin əksini, xaricini, kənarda qalan hissəsini bildirir. İç məkandan kənara, açıq havaya, binanın, otağın və s. xaricində olan məkana i...

DırnaqMənası: Barmaq və ayaq barmaqlarının ucunda olan sərt, qabarıq hissə. İnsan və bəzi heyvanların barmaq və ayaq barmaqlarının ucunda yerləşən keratin qatı.Mənbəyi: "Dırnaq" sözünün etimologiyası ...

Dırman Mənası: Törəmə kökü "dırma" sözüdür (müqayisə et: dırman və dırmaş). Hərəkət zamanı əl və ayaqların köməyi ilə yuxarı qalxma, yüksəlmə hərəkəti bildirir. Yüksəkliklərə, dağlara, ağaclara və s. ...

DıqqılıMənası: Kiçik, balaca, incə, nazik, zərif. Farsca bambalaca (bapbalaca) sözünün mənasını verən kuçulu kəlməsinin təhrifi ilə əlaqəlidir. Küçüklük, incəlik, balacalıq mənasında işlənir. Həm konk...

Dıbır Mənası: İki yaşlı erkək keçiyə deyilir. Bəzi dialektlərdə "seyiz" (bir yaşlıdan böyük, iki yaşlıdan kiçik erkək keçi) mənasında da işlədilir. Seyiz funksiyalı dıbır axta adlanır (axta - kiçik, c...

DəzgahMənası: Farsca əsli dəstgah kimidir. İlkin mənası “əl yeri” deməkdir. Müasir Azərbaycan dilində "dəzgah" sözü əsasən mexaniki və ya əl ilə işləyən, müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan qurğu,...

Dəyyus Mənası: Mənbələrdə "dəyi" (yalan) və "gəz" sözlərinin birləşməsi kimi verilir (dəyi-gəz). Bu birləşmədən yaranan "dəyyus" sözü əsasən "yalançı", "dələduz", "aldadıcı" mənalarında

DəyməlMənası: "Gözü dəyməl adamdır" ifadəsində olduğu kimi, dəyməl sözü "pis gözlə baxan, göz dəyməsi təhlükəsi olan" mənasını ifadə edir. Söz, insanların gözlərinin pis təsirinə, göz dəyməsinə inancı...

Dəyirman Mənası: Taxıl əzmək, un üyütmək üçün istifadə olunan, su, külək və ya digər qüvvələr vasitəsilə hərəkətə gətirilən mexaniki qurğu. Sözün mənası bir yerdə fırlanmaq fikrini əks etdirir. Mənbəy...

DəyənəkMənası: Dəymək feilindən düzələn isimdir. Döyənək qəlibi üzrə əmələ gəlib. Cismin bir yerə dəyərək əmələ gətirdiyi təsiri, izini, əlamətini bildirir. Məsələn, "ağacın dəyənəyi", "daşın dəyənəyi...

DəyəMənası: Yaylaqda qurulan, coma (əsli: koma) və ya alaçıqla oxşar, müvəqqəti yaşayış üçün nəzərdə tutulan sığınacaq. Coma və alaçıqdan fərqli olaraq, dəyənin daha sadə və ilkin bir forması olduğu g...

Dəvədabanı Mənası: Dialektlərdə "düyəbanı" kimi də işlənir. Bu bitkinin iri yarpaqları zahirən dəvənin pəncəsinə (ayağına) oxşadığına görə belə adlanıb. Çox güman ki, bu, bitkinin morfoloji xüsusiyyət...

Dəvə Kül GörsəMənası: Bu ifadə atalar sözüdür və siçanın yeni ilin gəlməsini görmək üçün dəvənin başına çıxması və sonra qorxusundan küllükdə gizlənməsi ilə bağlıdır. Metaforik mənada, çox cəsarətlə v...