Şahmat
Mənası: Şahmat, əsasən iki oyunçunun iştirak etdiyi, strateji düşüncə tələb edən bir lövhə oyunu. Adı, oyunun əsas elementlərindən biri olan "şah" fiqurundan və oyunda "mat" vəziyyətinin yaranmasından qaynaqlanır. "Mat" vəziyyəti, şah fiqurunun müdafiəsiz qalması və məğlubiyyət deməkdir. Oyunda hər oyunçu öz fiqurlarını idarə edərək rəqibinin şahını "mat" etməyə çalışır. Gündəlik həyatda isə "mat" sözü təəccüb, çaşqınlıq və ya acizlik vəziyyətini ifadə etmək üçün işlədilir. Məsələn, "Mən bu vəziyyətdən mat qalmışam" ifadəsi, vəziyyətin insanı təəccübləndirdiyini və çətinlik çəkdiyini göstərir.
Mənbəyi: Söz fars dilindən götürülmüşdür. "Şah" sözü farsca "padşah" mənasını verir və oyunda ən güclü fiquru təmsil edir. "Mat" isə fars dilində "ölü" mənasını daşıyır. Beləliklə, "şah mat" ifadəsi "şah öldü" mənasını verir. Lakin bu, həqiqi ölüm deyil, oyun kontekstində şah fiqurunun müdafiəsiz qalması və oyunun bitməsini bildirir. Azərbaycan dilinə fars dilindən keçmiş və zaman keçdikcə özünəməxsus mənalar qazanmışdır.